Wat is een stère hout?

Je hebt ruimte gemaakt in de houtopslag. Nu nog uitzoeken hoeveel erin past. Maar dan kom je drie omschrijvingen tegen: een kuub, een stère en een kuub losgestort. Dat klinkt alsof je drie keer hetzelfde bestelt. Toch kan de stapel die uiteindelijk in je tuin staat behoorlijk verschillen.

Een stère is een stapelmaat voor brandhout, waarbij ook de ruimte tussen de blokken meetelt. Ecopedia omschrijft een stère als een stapel van 1 meter lang, 1 meter breed en 1 meter hoog. Dat is dus geen kubieke meter massief hout. Er zit bovendien een belangrijke nuance aan het woord: sommige leveranciers rekenen vanuit een oorspronkelijke stapel meterstukken, ook als ze kortere blokken leveren.

Met alleen ‘twee stère’ weet je daardoor nog niet precies hoeveel ruimte de geleverde blokken innemen. Hieronder trekken we de maten uit elkaar en rekenen we één houtopslag helemaal door. Pak gerust je rolmaat erbij.

Waarom de bloklengte bij een stère kan meetellen

De Franse ONF Energie Bois gebruikt als referentie één kubieke meter gestapelde stukken van één meter lang. Zaag je die stukken korter, dan kunnen ze compacter worden gestapeld. De referentiehoeveelheid heet nog steeds één stère, terwijl de nieuwe stapel minder ruimte inneemt.

ONF geeft bijvoorbeeld aan dat één referentiestère bij blokken van 50 centimeter ongeveer 0,8 m³ gestapelde ruimte inneemt. Dat is een omrekening voor die werkwijze. Je kunt dit getal niet zomaar toepassen op elke Nederlandse levering waarop ‘stère’ staat.

De vraag aan een leverancier is daarom heel concreet: bedoelen jullie het gestapelde volume van de blokken zoals ik ze ontvang, of een hoeveelheid die is omgerekend vanuit meterstukken? Vraag in dat laatste geval ook hoeveel m³ gestapeld de geleverde bloklengte naar verwachting oplevert. Dan praat je over iets wat je thuis kunt nameten.

Deze volumematen moet je uit elkaar houden

Een kubieke meter blijft een kubieke meter ruimte. Het verschil zit in wat die ruimte bevat en hoe het hout erin ligt. De Beierse bosbeheerorganisatie onderscheidt daarom expliciet gestapeld volume, losgestort volume en volume zonder tussenruimtes.

‘Kuub’ is simpelweg een andere naam voor kubieke meter. Bij brandhout is het woord alleen nog geen volledige omschrijving. Zet er voor jezelf altijd ‘gestapeld’, ‘losgestort’ of ‘massief’ achter. Kan dat niet op basis van de informatie die je hebt? Dan ontbreekt er nog een gegeven.

Zo meet je hoeveel gestapeld hout er ligt

Voor een redelijk rechthoekige stapel gebruik je lengte × diepte × hoogte, met alle maten in meters. Daarmee bereken je het gestapelde volume, inclusief de normale openingen tussen de blokken. Trek die openingen dus niet nog eens van je uitkomst af.

Een voorbeeld met twee rijen

Stel: je hout ligt in twee even grote rijen achter elkaar. Elke rij is 2 meter lang, 1,20 meter hoog en 0,25 meter diep. Tussen de rijen heb je een open strook van 10 centimeter gelaten. Dit zijn voorbeeldmaten, geen standaardafmetingen van een levering.

• Eerste rij: 2,00 × 0,25 × 1,20 = 0,60 m³ gestapeld.

• Tweede rij: eveneens 0,60 m³ gestapeld.

• Samen: 0,60 + 0,60 = 1,20 m³ gestapeld hout.

Eigen rekenvoorbeeld. De witte strook blijft buiten het gemeten houtvolume.

De totale diepte, inclusief de open strook, is 0,60 meter. Reken je gemakshalve 2,00 × 0,60 × 1,20, dan kom je op 1,44 m³. Daar zit 0,24 m³ lege ruimte tussen de rijen bij. Je voorraad is er op papier groter van geworden, maar er ligt geen blok extra.

Normale kieren tussen blokken horen bij de stapelmaat; een bewust vrijgehouden ruimte tussen twee stapels niet. Meet afzonderlijke rijen of vakken daarom apart en tel de resultaten op.

Meet het hout en niet de verpakking

Bij een krat meet je de ruimte die daadwerkelijk door de houtstapel wordt ingenomen. De buitenkant van het krat omvat ook latten, een palletbodem en mogelijk vrije ruimte boven het hout. Die onderdelen zijn geen geleverd volume brandhout.

Meet de lengte en diepte binnen het krat en de hoogte vanaf de onderkant van de houtstapel. Controleer of die ruimte ook werkelijk gevuld is. Een krat van 1,80 meter hoog bevat niet automatisch een houtstapel van 1,80 meter. Kijk daarnaast hoe de leverancier zijn vermelde inhoud definieert; verpakkingsmaten en houtinhoud kunnen apart zijn opgegeven.

Is de bovenkant ongelijk, meet dan op meerdere plaatsen. Een gemiddelde hoogte geeft een schatting; alleen het hoogste uitstekende blok nemen overschat de inhoud. Grote verschillen? Deel de stapel op in kleinere stukken die je afzonderlijk opmeet. Noteer je uitkomst als benadering, niet als een tot op de liter nauwkeurige meting.

Waarom los hout na stapelen minder ruimte inneemt

Denk aan een lade met bestek: als alles kriskras ligt, zit hij eerder vol. Bij hout werkt de rangschikking vergelijkbaar. Wanneer je dezelfde blokken ordelijk stapelt, kan de ruimte tussen de blokken kleiner worden. De hoeveelheid hout verandert daardoor niet.

Ook de afmetingen en vorm van de blokken spelen mee. Het Duitse onderzoekscentrum TFZ laat zien dat korter gezaagde stukken compacter kunnen worden gestapeld en dat losgestort volume relatief sterk varieert. Een ronde stam, een grillig gekloofd blok en een recht stuk vullen een bak nu eenmaal anders.

Dat verklaart waarom ‘ik ontving twee kuub, maar heb na stapelen minder dan twee kuub’ op zichzelf nog geen bewijs is dat er hout ontbreekt. Eerst moet duidelijk zijn op welke manier die oorspronkelijke twee kuub zijn bepaald. Twee kuub losgestort en twee kuub gestapeld zijn verschillende uitgangspunten.

Kun je losgestort precies omrekenen naar gestapeld

Niet met één factor die voor iedere partij klopt. Omrekenfactoren zijn benaderingen: brandhout is nu eenmaal onregelmatig van vorm. Een tabel kan helpen om vooraf ruimte te reserveren, maar bewijst niet hoeveel er exact in jouw levering zit.

Wees daarom voorzichtig met een rekensom als ‘elke losgestorte kuub levert altijd zoveel gestapelde kuub op’. Zonder informatie over bloklengte, vorm, stapeling en meetwijze lijkt de uitkomst preciezer dan hij is.

Wil je twee hoeveelheden vergelijken, vraag ze dan zo veel mogelijk op dezelfde basis op: dezelfde bloklengte en dezelfde volumemaat. Blijft een omrekening nodig, vraag welke factor de leverancier gebruikt en of die een schatting of een opgegeven leveringshoeveelheid vertegenwoordigt. Schrijf beide oorspronkelijke maten erbij. Dat voorkomt dat een schatting later ongemerkt een harde afspraak wordt.

Hoeveel past er in jouw houtopslag

Gebruik dezelfde rekensom voor de vrije plekken in je opslag. Heb je bijvoorbeeld één bruikbaar vak van 1,50 meter lang, 0,50 meter diep en 1,20 meter hoog, dan is dat 0,90 m³ ruimte. Trek ruimte voor staanders of lege stroken eerst af. Reken alleen met een stapelhoogte die je daar veilig kunt gebruiken.

Die 0,90 m³ geeft je een ruimtemaat voor een gestapelde voorraad. Het is nog geen aantal zakken, pallets of stères: daarvoor heb je de inhoud en meetwijze van de betreffende verpakking nodig. Tips voor de indeling en stabiliteit vind je in ons artikel over haardhout stapelen.

Vier vragen die een onduidelijke hoeveelheid helder maken

• Gaat het genoemde volume over gestapeld of losgestort hout?

• Wat is de bloklengte, en wordt gerekend met die geleverde lengte of met meterstukken?

• Zijn de genoemde afmetingen van het hout zelf of van het krat met pallet?

• Is een eventuele omrekening een richtwaarde of de hoeveelheid waarop de levering is gebaseerd?

Bekijk je een verpakking bij Houtjewarm en wil je weten hoe die zich verhoudt tot je beschikbare ruimte? Leg je maten en de betreffende verpakking aan ons voor. Dan kun je de inhoud controleren voordat je bestelt. Met een duidelijke meetbasis weet je waar je plek voor maakt, en hoef je na de levering niet tussen de houtblokken te puzzelen met drie verschillende betekenissen van een kuub.