Mag je pallethout zomaar stoken?

Een levering uitgepakt, een pallet over. Daar zit toch best wat hout aan. Even uit elkaar halen en je hebt gratis brandstof. Het klinkt aantrekkelijk, totdat je de letters op het hout bekijkt: HT, EPAL, een landcode. Betekent dat nu dat het de kachel in kan?

Pallethout is niet automatisch geschikt om te stoken. Ook een HT-stempel geeft geen groen licht. Je moet weten waaruit de onderdelen bestaan, hoe het hout is behandeld en wat ermee is gebeurd. Bij een gebruikte pallet met een onbekende geschiedenis ontbreekt vaak juist die informatie.

Ons advies: gebruik zo’n onbekende pallet niet als brandstof. De basis voor een houtkachel blijft schoon, droog hout zonder verf of chemische behandeling, passend bij de voorschriften van je toestel. Waarom een pallet daar niet vanzelf aan voldoet, wordt duidelijk met drie veelvoorkomende misverstanden.

Misverstand 1, Met HT erop zit je altijd goed

HT staat voor Heat Treatment, oftewel een warmtebehandeling. Binnen de ISPM 15-standaard wordt het hout daarbij tot in de kern minimaal 30 minuten op ten minste 56 graden Celsius gebracht. Het doel is om schadelijke organismen te bestrijden die via verpakkingshout kunnen meereizen.

Dat is nuttige informatie over het transporthout. Maar het is geen keuring voor gebruik in jouw kachel. De behandeling vertelt bijvoorbeeld niet wat er tijdens latere transporten op de pallet terechtkwam. En een vereiste temperatuur met behandeltijd is iets anders dan een gegarandeerd vochtpercentage bij gebruik.

HT betekent bovendien niet dat het hout met een chemisch middel is geïmpregneerd. De warmtebehandeling zelf gebruikt hitte. Een pallet alleen vanwege die letters afkeuren als ‘chemisch behandeld’ klopt dus evenmin. Het probleem is dat de stempel maar één deel van het verhaal vertelt.

Dit vertellen de markeringen wel

De behandelcodes volgen de toelichting van de NVWA.

Nieuwe EPAL-europallets worden sinds 2010 volgens ISPM 15 met warmte behandeld. Een behandeling met methylbromide is voor EPAL-europallets verboden. Dat maakt ‘elke europallet zit vol bestrijdingsmiddel’ een onjuiste conclusie. Het maakt een gebruikte europallet ook nog geen geschikte voorraad voor de winter.

Misverstand 2, Een schone plank heeft een schone geschiedenis

Een pallet is gemaakt om goederen te dragen. Tussen productie en jouw schuur kan hij op verschillende plekken zijn gebruikt. EPAL noemt vervuiling die de lading kan verontreinigen expliciet als een reden waarom een pallet niet meer geschikt is voor uitwisseling. Gebruik en toestand doen er dus toe, óók bij een herkenbaar merk.

Een onbekende vlek, vettig oppervlak, verfresten of een vreemde geur zijn redenen om het hout niet voor de kachel te bestemmen. Andersom leveren een lichte kleur en een nette bovenkant geen complete gebruiksgeschiedenis op. ‘Hij ziet er nog prima uit’ is daarvoor simpelweg te weinig informatie.

Vraag bij twijfel wat er is vervoerd, of de pallet eerder is gebruikt en of er behandelingen of vervuiling bekend zijn. Een antwoord als ‘die stond hier al toen wij kwamen’ helpt je niet verder. Dat is het moment om een andere bestemming te kiezen.

Ga verdacht hout ook niet proberen goed te keuren door het af te borstelen of de buitenkant af te schuren. Je weet daarmee nog steeds niet welke stoffen aanwezig waren en of je ze volledig hebt verwijderd. De eis van schoon, onbehandeld hout blijft leidend.

Misverstand 3, Alle houten onderdelen zijn hetzelfde

Kijk eens naar het verschil tussen een plank en een blok onder de pallet. De plank kan uit massief hout bestaan, terwijl het blok eruitziet als samengeperste snippers. Dat verschil is relevant.

Palletblokken kunnen uit massief hout of houtspaanders bestaan. Ook combinaties komen voor: in een door EPAL gepubliceerd onderzoek zaten pallets met beide soorten blokken. Je kunt dus niet één blok bekijken en daarmee alle andere onderdelen beoordelen.

Bij geperste palletblokken kunnen lijmen worden gebruikt. Producent Pfeifer beschrijft bijvoorbeeld dat zijn samengestelde blokken met waterbestendige lijm zijn verbonden. Zulke blokken zijn ontworpen als constructieonderdeel. De EPA raadt het verbranden van hout met lijm erin of erop af, net als multiplex en spaanplaat.

Een geperst palletblok is daarom niet hetzelfde als een houtbriket voor de kachel. De uiterlijke gelijkenis is geen bewijs van dezelfde samenstelling. Kun je niet vaststellen waaruit een blok bestaat, leg het dan niet bij je brandhout. Ook een massief blok moet nog aan de overige voorwaarden voldoen.

Vijf vragen voordat je pallethout als brandstof overweegt

Met alleen een stempelcheck ben je er dus niet. Loop deze vragen langs voordat je tijd steekt in demonteren en op maat maken.

• Ken je de herkomst en het gebruik? Een betrouwbare uitleg over een ongebruikte verpakking geeft meer informatie dan een pallet die via meerdere adressen bij je is beland. Bij onbekende vervuiling of behandeling stopt de beoordeling.

• Wat zit er precies in de onderdelen? Beoordeel planken en blokken afzonderlijk. Laat gelijmd, samengesteld of anderszins onduidelijk materiaal buiten je brandstofvoorraad.

• Is het hout schoon en intact? Verf, impregneermiddelen, onbekende resten, schimmel en rot zijn geen zaken die je tijdens het stoken wilt ‘oplossen’.

• Is het werkelijk droog? Controleer met een vochtmeter. De EPA adviseert voor brandhout een vochtgehalte onder 20 procent. Een behandelingsstempel vervangt die meting niet.

• Past de brandstof bij je toestel? Lees de handleiding op toegestane brandstof, afmetingen en maximale hoeveelheid per vulling of uur. Vraag de fabrikant of installateur om uitleg als verpakkingshout niet duidelijk wordt behandeld.

Voor de meting kun je verder lezen bij hoe droog haardhout moet zijn. Maak van een vochtmeter alleen geen algemene veiligheidstest: het apparaat vertelt je niet of er lijm of een onbekende behandeling in het hout zit.

Ook schoon dun hout gedraagt zich anders dan dikke blokken

Stel dat je herkomst, samenstelling en toestand wél voldoende kent. Dan blijft er nog een praktisch verschil over: dunne stukken branden anders dan grote houtblokken. Kachelfabrikant Jøtul legt uit dat kleine, los gestapelde stukken snel kunnen branden doordat verbrandingslucht er gemakkelijk bij komt.

Daarom is ‘dezelfde mand vol’ geen bruikbare dosering als je van blokken naar dunne plankjes overstapt. Je verandert de afmetingen en de manier waarop lucht door de lading stroomt. Een opvallend fel vuur bewijst bovendien niet dat de brandstof geschikt is.

Volg de hoeveelheid en afmetingen uit de handleiding. De handleiding van de HWAM 5530 noemt bijvoorbeeld specifieke brandstofmaten en maximale hoeveelheden; overschrijding kan schade door oververhitting veroorzaken. Er bestaat geen algemeen aantal palletplanken dat in iedere kachel past. Ga een te grote lading ook niet compenseren door het vuur te laten smeulen.

Eerst beoordelen en dan pas demonteren

Spijkers en nieten horen niet bij een normale voorraad brandhout. Maar alleen het metaal verwijderen maakt een pallet nog niet geschikt: herkomst, behandeling en materiaal blijven belangrijker. Ga dus niet eerst een middag spijkers trekken om daarna te ontdekken dat de blokken gelijmd zijn of de herkomst onbekend is.

Liever weten wat er in je houtmand ligt

Gratis hout is pas een handige vondst als je kunt vaststellen dat het bruikbaar is. Moet je daarvoor de complete geschiedenis van een pallet reconstrueren, dan verdwijnt het gemak al snel. Vraag eerst of de pallet retour kan of opnieuw gebruikt kan worden. Voor een onbruikbaar exemplaar kun je de inzamelinstructies van je gemeente raadplegen.

Wil je je houtvoorraad aanvullen zonder transportverpakkingen uit te zoeken? Bij Houtjewarm vind je ovengedroogd hout voor je volgende stookvoorraad. Controleer bij je keuze welke blokmaat bij je kachel past. Dan begint de voorbereiding met een passende voorraad, in plaats van met een onbekende stempel en een hoop aannames.